Tasarruf kararı, çoğu insanın sandığı gibi "hangi banka daha yüksek faiz veriyor" sorusuyla başlamaz. Önce paranın ne zaman gerekeceğini bilmek gerekir; getiri oranı bundan sonra gelir. Üç ay içinde ödeyeceğiniz vergi taksiti ile üç yıl sonraki ev peşinatı, aynı hesapta durmayı hak etmez. Bu nedenle en iyi tasarruf hesabı arayışını, ürün karşılaştırmasıyla değil, paranızı vade dilimlerine bölerek başlatmak daha mantıklı bir sıralamadır.
Elinizdeki nakdi üç kovaya ayırın. Bu ayrım, ürün seçimini neredeyse otomatik hale getirir:
Acil fonun tamamını en yüksek getirili ama 32 gün kilitli bir hesapta tutmak, tanım gereği çelişkidir; acil fon oluşturma mantığı erişilebilirliği getirinin önüne koyar. Buna karşılık 18 ay sonra kullanacağınız parayı vadesiz hesapta bekletmek de sessiz bir kayıptır: enflasyon, hiç faiz üretmeyen bakiyeyi her ay küçültür.
Türkiye'de kısa vadede kullanılabilen temel araçlar birbirinden üç eksende ayrılır: likidite, getirinin belirlilik derecesi ve vergilendirme yapısı.
| Araç | Likidite | Getiri belirliliği | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Vadesiz mevduat | Anında | Yok denecek kadar düşük | Hesap işletim ücretleri getiriyi eritebilir |
| Vadeli mevduat (32/92/181 gün) | Vade sonunda | Yüksek: oran baştan sabit | Vadeden önce bozdurmada faiz kaybı |
| Katılma hesabı | Vade sonunda | Kâr payı değişken, önceden garanti edilmez | Beklenen ile gerçekleşen kâr payı farkı |
| Hazine bonosu / devlet tahvili | İkincil piyasada satılabilir | Vadeye kadar tutulursa bilinir | Erken satışta fiyat dalgalanması riski |
| Para piyasası (likit) fonu | Genellikle aynı/ertesi iş günü | Değişken, günlük birikimli | Fon yönetim gideri, portföy içeriği |
Kritik nokta şudur: mevduatta oran sabitlenir, likit fonda ve katılma hesabında dalgalanır. Faizlerin yükseldiği bir dönemde 181 günlük mevduata girmek, sizi yeni ve daha yüksek oranlardan mahrum bırakır. Faizlerin düşeceğini düşündüğünüz dönemde ise uzun vadeye kilitlenmek avantaja dönüşür. Yön tahmini yapmak istemiyorsanız merdiven yöntemi işe yarar: parayı dört eşit parçaya bölüp 32, 92, 181 ve 365 günlük vadelere yerleştirin. Her vade dolduğunda en uzun dilime yeniden yatırın; böylece ortalama getiriyi yakalarken her ay bir diliminiz nakde döner.
Reklamdaki brüt oran, elinize geçecek tutar değildir. Karşılaştırmayı adil yapmak için şu üç düzeltmeyi mutlaka uygulayın:
Örnek mantık: 100.000 TL için A bankasının 92 günlük brüt oranı, B bankasının 32 günlük oranından biraz yüksekse; farkı yıllığa çevirip 60 günlük ek kilitlenmenin size maliyetini sorgulamak gerekir. Bir sonraki iki ay içinde nakit ihtiyacınız çıkma olasılığı yüksekse, o küçük oran farkı erken bozdurma cezasıyla anında silinir.