Borç kapatmak, iradenin değil sıralamanın işidir. Aynı gelire ve aynı ödeme kapasitesine sahip iki kişiden biri iki yılda borçsuz kalırken diğeri dört yıl boyunca aynı bakiyeyi çevirebilir; aradaki farkı yaratan şey genellikle hangi borcun önce kapatıldığıdır. Doğru kurgulanmış bir borç ödeme stratejisi, ödemeye ayırdığınız her lirayı en yüksek getiriyi sağlayacak yere yönlendirir. Aşağıda, kendi başına uygulayabileceğiniz iki temel yöntemi, sayısal karşılaştırmalarını ve hızlandırıcı taktikleri adım adım ele alıyoruz.
Herhangi bir yöntem seçmeden önce tüm yükümlülüklerinizi tek bir tabloda görmeniz gerekir. Bakiye, aylık faiz oranı, asgari ödeme ve kalan vade dört temel sütundur. Gelir ve harcama tarafını daha önce netleştirmediyseniz, bütçe kurma ve günlük masraf izleme alışkanlığı bu tablonun altyapısını oluşturur; çünkü borca ayıracağınız "ekstra ödeme kapasitesi" ancak oradan çıkar.
Örnek bir envanter (rakamlar temsilidir):
| Borç | Bakiye | Aylık faiz | Asgari ödeme |
|---|---|---|---|
| Kredi kartı A | 12.000 TL | %3,5 | 1.200 TL |
| Kredi kartı B | 4.500 TL | %3,0 | 450 TL |
| İhtiyaç kredisi | 40.000 TL | %2,6 | 2.100 TL |
| Faizsiz taksitli alışveriş | 6.000 TL | %0 | 1.000 TL |
Bu tabloda dikkat çeken nokta şudur: faizsiz taksit, bakiyesi büyük olsa bile aciliyeti en düşük kalemdir. Faiz oranı sıfırsa erken kapatmanın finansal getirisi de sıfırdır; o parayı %3,5 faizli karta yönlendirmek doğrudan kazançtır.
Kar topu (snowball) yönteminde tüm borçlara asgari ödeme yapılır, ekstra kapasitenin tamamı en küçük bakiyeli borca yüklenir. O borç bitince serbest kalan tutar bir sonraki en küçük borcun üzerine eklenir; ödeme gücü her turda büyür.
Yukarıdaki örnekte kar topu, 4.500 TL'lik Kredi kartı B ile başlar.
Çığ (avalanche) yönteminde sıralama bakiyeye değil, faiz oranına göre yapılır. Ekstra ödeme her zaman en yüksek faizli borca gider. Örnek envanterde bu, %3,5 faizli Kredi kartı A'dır.
Farkı somutlaştıralım: 12.000 TL'lik kart bakiyesi aylık %3,5 faizle yalnızca 420 TL faiz üretir; 4.500 TL'lik kart ise 135 TL. Ekstra 3.000 TL'yi büyük karta yönlendirmek, ilk aydan itibaren yaklaşık 105 TL'lik bir fark yaratır ve bu fark bakiye eridikçe bileşik biçimde birikir. Tipik bir borç sepetinde çığ yöntemi, kar topuna kıyasla hem birkaç ay daha kısa bir kapanış süresi hem de kayda değer bir faiz tasarrufu sağlar.
| Kriter | Kar topu | Çığ |
|---|---|---|
| Sıralama ölçütü | En küçük bakiye | En yüksek faiz |
| Toplam faiz maliyeti | Daha yüksek | En düşük |
| İlk başarı hissi | Erken | Geç |
| Bırakma riski | Düşük | Orta |
İki yaklaşımı birleştirmek çoğu durumda en gerçekçi seçenektir: önce bakiyesi çok küçük bir-iki kalemi (örneğin 1.000–2.000 TL) hızlıca temizleyip listeyi kısaltın, ardından kalan borçlarda sıralamayı tamamen faiz oranına göre kurun. Böyl